EIPHNH

Dialoog met Fatima Adda.

Fatima Adda is coördinator erfpachtbeheer bij Stadsdeel Slotervaart, Gemeente Amsterdam. Freddy kent Fatima al goed.

Freddy (Fr): Ik ben telkens weer verrast over datgene wat mensen antwoorden als ik vraag of ze zich Nederlander voelen!

Fatima (Fa): Dat heeft te maken met heel veel factoren, binnen en buiten het gezin, hoe je je voelt op straat, in de winkel etc. Soms kun je de boodschap krijgen dat je “er niet bijhoort”.

Saïd (Mahdaoui, Fr), heeft wel eens gezegd dat hij zich Amsterdammer voelt en daar kan ik me wel bij aansluiten.

Fr: Amsterdam heeft een bijzondere plaats in Nederland. Ik ben zelf ook wel trots op het feit dat ik hier woon, ook al kom ik hier niet vandaan, oorspronkelijk.

Fa: Soms droomde ik er nog wel eens van om naar Marokko terug te gaan, maar ik voel me hier thuis, hier liggen nu mijn wortels. Als ik in Marokko ben, heb ik heimwee naar Amsterdam.

Fr: Echt??

Fa: Jazeker!

Fr: Maar de ruimte, minder drukte, minder hectiek, dichter bij de natuur staan? Ik heb je daar wel eens over horen praten, als je bijvoorbeeld bij familie in Marokko op bezoek was geweest.

Fa: Is ook zo.

Fr: Tegen de tijd dat je zou overwegen om terug te gaan heb je heel andere behoeftes. Je bent dan misschien wel – ik noem maar wat – 52 of zo.

Fa: (*grinnikt*) Nou, wel ouder hoor! 52 Vind ik nog best jong. In de zestig, zit ik aan te denken! Als ik met pensioen ben dus. Ik ben nu erg bezig met mijn leven hier en ben er gelukkig mee. Mijn leven loopt goed zoals het nu gaat.

Ik heb de kans om te werken en een carrière op te bouwen. Ik moet weer denken aan dat artikel over Ahmed Marcouch waarin hij zegt: ‘Als het in Nederland niet lukt, dan lukt het nergens!'. Je krijgt hier heel veel kansen. Daar moeten we ons bewust van zijn, ondanks alle negatieve geluiden van de laatste tijd.

Fr: Ja, daar heb je wel gelijk in; je hébt veel kansen maar jij grijpt ze ook. Jij neemt een proactieve houding aan in jouw leven. Je hebt zelf de regie. Als je eenmaal hebt besloten dat je zelf de regisseur bent van je eigen leven en dat je overal zelf voor verantwoordelijk bent, dan ga je het doen zoals jij het hebt gedaan. Je pakt alle kansen die je ziet.

Maar: niet iedereen kán dat! Je moet het ook maar net in staat zijn om te zíen waar je kansen liggen en het vertrouwen hebben in jezelf dat je tot goede dingen in staat bent.

Fa: Dat is zo, ben ik met je eens……..

Fr: Jij hebt ook gevochten, ik heb op mijn manier gevochten. Heel veel mensen van met name Marokkaanse afkomst hebben een gevecht moeten leveren.

Ik heb met verschillende collega's gepraat, buiten de interviews om, en het viel écht niet mee! Iedereen heeft zijn/haar strijd gevoerd, op zijn/haar eigen manier. De mensen met wie ik heb gesproken zijn toevallig allemaal sterke mensen, mensen met een sterke ziel. Als je die nou gewoon niet hebt?? Wat dan?

Fa: Ik hoop dat anderen de mensen waar jij nu over praat als positief voorbeeld gebruiken dat ze kunnen navolgen. het kan wél!' Ik ben blij dat er steeds meer figuren van allochtone afkomst zijn die verder komen en carrière maken. Ik hoop dat dit anderen, met name jongeren, sterker maakt.

Fr: Kijk inderdaad maar eens naar al het potentieel, onder (Marokkaanse) jongeren en hoeveel van dat potentieel gewoon wordt weggegooid. Zonde!!

Fa: Klopt. Er zijn heel veel mensen die buiten de boot zijn gevallen en die nu beginnen te vechten maar misschien niet op de juiste manier, niet zodanig dat ze alsnog kunnen bereiken wat ze willen……

Fr: Ik ken op dit moment een aantal mensen die nog steeds aan het vechten zijn, die zich kapot solliciteren zonder resultaat. Een kans zien of krijgen is vaak toeval naar mijn gevoel. Ook al bestaat toeval misschien niet, toch zie je vaak dat datgene wat je graag wilt naar je toe komt op het moment dat je het hebt losgelaten………Misschien moeten jongeren gewoon beter gecoacht worden hierin. Beter ondersteund worden?

Fa: Naar mijn mening weet je niet wat je aan iemand hebt, totdat je hem werkelijk op de werkvloer hebt. Je wordt pas gewaardeerd op het moment dat je manager ziet wat je werkelijk in huis hebt, als je kwaliteiten zichtbaar worden. Je zou jongeren meer de kans moeten geven om ergens proef te draaien, zodat duidelijk wordt wat ze kunnen. Dan wordt de drempel om iemand aan te nemen wat lager.

Bij werkgevers bestaat toch nog een bepaalde angst – niet bij allemaal hoor! – om mensen van allochtone afkomst aan te nemen.

Fr: Hoe komt dat dan?

Fa: Onzekerheid over de vraag of ze voldoende gaan presteren. Dat denk ik toch………

Fr: Maar hoe kan dat nou?? Stel je voor ik heb een vacature en ik krijg een inhoudelijk goede brief van – ik noem maar wat – Mohammed el Mougi. Dan nodig ik die vent toch uit? Dan zie ik pas wie het is en wat voor potentieel hij heeft, eerder toch echt niet!

Fa: Maar als je de keuze hebt uit 10, 15, soms wel 100 sollicitanten? Dan valt de keus toch op de autochtone sollicitant als de manager onzeker is over de vraag of een allochtoon wel voldoende presteert. Het hoeft niet eens een uitgesproken vooroordeel te zijn, misschien heeft hij het maar een klein beetje in zijn achterhoofd, dat idee. Dan is de keus al snel gemaakt.

Fr: Daarom sta ik achter het diversiteitsbeleid van de Gemeente Amsterdam. Stel je hebt vijf sollicitanten, 4 blanke Nederlandse mannen en 1 allochtone vrouw en het gaat om een managementfunctie. In je middenkader en hoger zit geen enkele allochtone vrouw en deze vrouw heeft uitstekende kwaliteiten, net zo veel als de overige vier mannelijke sollicitanten, dan neem je dus die allochtone vrouw aan! Zo simpel is het. Anders kom je in je organisatie nooit tot een realistische afspiegeling van de samenleving.

Fa: Oké, maar een allochtone sollicitant moet écht aan de eisen voldoen vind ik! Je moet niet iemand aannemen, alleen maar omdat hij/zij allochtoon is en toevallig tot de doelgroep hoort!

Stadsdeel Slotervaart heeft best veel allochtonen in dienst hoor!

Fr: Ja, maar niet in het middenkader en hoger. Er komen wel steeds meer vrouwelijke managers, wat ik ook een goede zaak vind, maar geen allochtone managers………

Fa: Je vergeet de man aan de top (*glimlacht*)…..

Fr: Ahmed Marcouch? Ja, natuurlijk, dat wel. Kunnen we een hoop aan hebben.

Fr: Even wat persoonlijker; jij bent in Marokko geboren?

Fa: Ja. Ik ben op mijn zesde naar Nederland gekomen.

Fr: Je hebt dus ook alleen in Nederland op school gezeten?

Fa: Klopt.

Fr: Heb je altijd in Amsterdam gewoond?

Fa: Altijd. Kan me ook niet anders voorstellen (*lacht*).

Fr: Je bent hier naar de lagere school gegaan, welke?

Fa: Daniël Schutschool in De Pijp. Wij woonden daar ook, in de Tweede Jan van der Heijdenstraat.

Fr: Je middelbare school?

Fa: In Oost, MAVO De Vonk. Aan de Kraaipanstrat. Daarna naar de school in de Ariane Nozemanstraat, een administratieve opleiding heb ik daar gevolgd, MBO.

Fr: Hoe voel jij je in Amsterdam, veilig?

Fa: Ja hoor! Ik woon nu in Osdorp en heb het erg naar mijn zin! Heb daar een huis gekocht.

Als mensen iets vervelends hebben meegemaakt in Slotervaart bijvoorbeeld, kan ik me trouwens best voorstellen dat ze zich wel onveilig voelen hoor. Als je ziet hoe sommige jongeren zich gedragen………je zou je wel bedreigd kunnen voelen.

Ik word ook weleens op straat aangesproken en soms heb ik zin om wat terug te zeggen en dat doe ik dan ook. Een andere keer houd ik gewoon mijn mond. Gaat vanzelf. Voel me niet onveilig.

Fr: Ik heb met een aantal Marokkaanse collega's gesproken over de gebeurtenissen van de laatste tijd. Jij en ik weten dat het om een heel kleine groep gaat die absoluut niet representatief is voor de Marokkaanse gemeenschap. Het is heel makkelijk (en misschien ook wel gewoon terecht?) om te zeggen dat het om ‘tuig' gaat. Ik heb daar moeite mee omdat ik ervan overtuigd ben dat iemand die geweld gebruikt niet spoort, met andere woorden, dat daar psychisch iets heel ernstig mis mee is.

De handelwijze is fout, ik veroordeel geweld. Maar je schiet er niets mee op om die lui gewoon in de gevangenis te smijten. Je zult meer moeten doen: opvang, nazorg………om te voorkómen dat ze in herhaling vervallen.

Ik wil graag weten hoe jij dat ziet?

Fa: Ik ben het met je eens. Er is inderdaad psychisch en sociaal iets met deze jongeren aan de hand. Dat zeg ik niet om met je mee te praten, ik vind dat echt.

Door negatieve invloeden van buitenaf, zoals de pers, die continu olie op het vuur gooit. Er zijn heel veel factoren waardoor deze jongens zijn geworden zoals ze zijn.

Je kunt niet zomaar zeggen dat ze allemaal geschift zijn. Als ik zie hoe sommige jongeren opgroeien, in wat voor gezinssituatie……niet gezond.

Als je dan – bijvoorbeeld – naar school gaat of je op de arbeidsmarkt begeeft, heb je geen idee wat je overkomt! Je hebt het eenvoudigweg niet meegekregen. Je bent onzeker. Daardoor misluk je.

Er is een groep jongeren die helemaal niet wordt opgevoed met het idee dat scholing en werk belangrijk is! Geloof is dan bijvoorbeeld in die gezinnen veel belangrijker en speelt een dominante rol.

Als het beeld dat over Marokkaanse jongeren in de media wordt geschetst, telkens wordt herhaald, op zo'n negatieve toon, dan gaan ze zich uiteindelijk ook gewoon zo gedragen, want het maakt tóch niet uit! Je creëert op zo'n manier ‘monstertjes'. Maar: ik denk dat er echt meer factoren een rol spelen.

Jammer genoeg is het zo dat je deze groep mensen niet meer positief kunt benaderen, gewoon omdat ze alleen gewend zijn aan een negatieve benadering, aan negatieve signalen. Ze ‘horen' geen positieve geluiden meer. Een jongere uit zo'n groep kent zichzelf niet anders dan negatief.

Ik zie dit gelukkig niet bij ons in het gezin maar wel in mijn omgeving, in andere gezinnen. Ze weten gewoon niet beter.

Er zijn natuurlijk gelukkig ook mensen die ook een keihard jeugd hebben gehad maar die het wél hebben gered. Dat is die sterke ziel waar jij het daarstraks over had. Dat is de meerderheid hoor! Vooral de eerste generatie Marokkanen, nou, die hebben het helemaal niet makkelijk gehad.

Fr: Jij hebt een islamitische achtergrond?

Fa: Ja.

Fr: Hoe beleef jij je geloof? Wat betekent dat voor jou?

Fa: Geloof maakt een belangrijk onderdeel uit van mijn leven. Het is ook een soort identiteit voor mij. Ben er echter niet dagelijks mee bezig.

Mijn geloofsbeleving is niet zo sterk als bijvoorbeeld die van mijn ouders. Ik doe wel aan de Ramadan. Bidden is belangrijk maar ik bid wanneer ik me daartoe geroepen voel, zowel in voor- als in tegenspoed(!). Op mijn eigen manier.

Ik voel me prettig bij de manier waarop ik mijn geloof belijd. Ik heb geen behoefte om mijn geloof uit te stallen. Ik vind geloof iets persoonlijks. Geloof is iets heel moois, het maakt mensen sterk. Er wordt wel veel misbruik van gemaakt. Geloof is niet bedoeld als machtsmiddel. Het krijgt dan een negatieve lading. En dat terwijl elk geloof zijn waarde heeft. Geloof moet mensen vrede brengen, bij elkaar brengen, niet uit elkaar drijven! Ik kan me dan ook voorstellen dat mensen om die reden afscheid nemen van het geloof.

Geloof is bevrijdend, in plaats van beklemmend. Het is voor mensen een middel om weer op het rechte pad te komen, als ze bijvoorbeeld verslaafd zijn, de weg kwijt zijn. Zelfs in deze samenleving, met psychiaters en andere psychosociale hulpverleners kan geloof toch een cruciale rol spelen. En het is goedkoper (*schatert*)!

Fr: Jij woont alleen op dit moment?

Fa: Ja.

Fr: Relatie?

Fa: Nee.

Fr: Heb jij een uitgebreide vrienden- en kennissenkring?

Fa: Jazeker.

Fr: Wat vind je leuk om in je vrije tijd te doen?

Fa: Ik besteed heel veel tijd aan mijn sociale contacten, vrienden, kennissen en familie, ben gek op reizen en lees veel. Voorzover mijn drukke baan het toelaat.

Ik breng graag mensen bij elkaar, help graag mensen. Kan erg uitkijken naar een uitje met vrienden en familie. Doe ik ook regelmatig.

Fr: Heb je ook hartsvrienden of hartsvriendinnen? Of heeft je familie meer die rol?

Fa: Allebei hoor. Ik betrek mijn vrienden altijd bij mijn familie en andersom. Als het niet goed uitpakt is het jammer, dat kan natuurlijk. Je moet altijd kijken of mensen wel met elkaar ‘klikken'.

Fr: Ga je ook buiten het werk veel met collega's om?

Fa: Ja, dat doe ik wel. Ik vind dat leuk. Veel collega's zijn ook gewoon vrienden van mij.

Fr: Je vertelde laatst over een opleiding die je volgt. Wat is dat precies?

Fa: Adviseur Grondontwikkeling. Dit sluit ook voor een deel bij mijn werk aan.

Fr: Wat voor dromen en ambities heb je?

Fa: In eerste instantie heb ik me afgevraagd of mijn huidige werkplek en positie wel de juiste waren. Maar dat is zeker zo. Ik heb mijn werk altijd heel erg leuk gevonden.

Deze opleiding bevestigt dat. Ik wil zeker verder in dit werk.

Fr: Zou je ook richting management willen? Of meer op de inhoud.

Fa: Ik sluit geen enkele richting uit maar ik wil me nu nog vooral concentreren op het vakinhoudelijke aspect. In mijn opleiding heb je twee richtingen: planeconomie en projectleiderschap. Ik neig naar dat laatste.

Fr: Volg je de media nauwgezet?

Fa: Nee, ik vind andere dingen soms belangrijker of interessanter. Ik kijk en lees selectief. Ik kan soms heel moe worden van het volgen van 1 specifiek onderwerp of nieuwsitem. Daar heb ik niets zo'n zin in. Sommige dingen lees of kijk ik bewust niet; gewoon omdat ik het nu even niet wil horen of zien.

Fr: Wat voor gevoel heb jij bij het woord ‘discriminatie'?

Fa: Voor mij betekent dat negatief benaderd worden op je afkomst of op je geloof. Uitsluiting op grond daarvan.

Fr: Soms kan het anders zijn ook als heel positief worden gezien……..

Fa: Klopt. Dat is ook geen discriminatie. Het gaat om een negatieve benadering en om uitsluiting.

Fr: Heb jij daar zelf ervaring mee?

Fa: Ja, die heb ik wel. Soms heel openlijk en soms gevoelsmatig.

Fr: Discriminatie maakt mensen tweedimensionaal, zo zie ik het altijd. Er wordt 1 enkel aspect van jou tegen het licht gehouden en daar word je op afgerekend. De rest van je persoonlijkheid doet er niet meer toe. Discriminatie is dehumaniserend.

Fa: Heb je gelijk in.

Fr: Het is dan niet meer belangrijk waar je werkt, wie je bent, wie er van je houdt………….dan houdt alles dus op.

Fa: Het gekke is dat ik twee keer ben uitgescholden omdat ik Marokkaanse ben. Beide keren dacht ik: ‘Hoe weet die persoon in vredesnaam dat ik Marokkaanse ben?!' Kun je nagaan, ik was niet eens echt beledigd maar vroeg me gewoon af hoe dat kan (*lacht*)! Mensen denken vaak dat ik Turks ben, joods, of Spaans. Het doet natuurlijk wel wat met me als ik zoiets naar mijn hoofd geslingerd krijg.

Discriminatie kan op alle fronten plaatsvinden, het is iets algemeens. Discriminatie die ik heb meegemaakt kwam niet uitsluitend uit autochtone maar ook uit allochtone hoek.

Discriminatie moet je van twee kanten bestrijden: vanuit het gezin, de opvoeding én vanuit de overheid, de politiek.

Fr: Vind jij Nederland tolerant.

Fa: (*denkt*) …….Ja hoor, toch wel. In de politiek en in de samenleving heb je natuurlijk wel onruststokers……..

Fr: Op politiek niveau bedoel je?

Fa: Ja, dat bedoel ik. Met name de invloed vanuit de politiek kan heel schadelijk zijn voor de maatschappij.

Fr: Én in de media! Elke dag worden we met Wilders om onze oren geslagen. Ik heb het wel zo'n beetje gehad, jij niet?? Het gaat tóch altijd over hetzelfde……….

Fa: Klopt. Die man is niet meer interessant. Hij zegt niets nieuws meer, behalve dan die film binnenkort.

Fr: We hebben al afgesproken dat we wél gaan kijken toch?

Fa: Ja, ik wil de film ook zien. Ik hoop dat de Marokkaanse gemeenschap afstand kan nemen van de beelden en uitspraken.

Fr: Ik heb het gevoel van wel.

Fa: Ja, ik denk het ook.

Fr: Je moet je als moslim niet laten uitlokken door zo'n film, identificeer je er absoluut niet mee. Laat alles wat er getoond en gezegd wordt bij hém (Wilders, Fr). Dat zou mijn boodschap zijn denk ik. Het zegt niets over JOU het zegt iets over HEM.

Fa: Ja, dat klopt maar de probleemgroep waar we het daarstraks over hadden kan dit waarschijnlijk niet.

Fr: Dat kun je ook niet verwachten van iemand van zeg maar 15 jaar oud: die leeft nog heel erg met het beeld dat anderen van hem hebben.

Fa: Ouders moeten hier daarom een rol in spelen.

Fr: Of – als de ouders dit niet kunnen – coaches of anderen buiten het gezin.

Fa: Voornamelijk de ouders!

Fr: Kunnen ouders dat? Zouden mijn ouders dat hebben gekund? Volgens mij niet! We roepen de hele tijd dat Marokkaanse ouders het allemaal niet kunnen maar Nederlandse ouders, kunnen die het dan wél?!

Fa: Het gaat ook om het voorbeeld. Al is het maar 1 stel ouders dat deze rol op zich neemt, dan werkt dat toch door bij anderen.

Fr: De toekomst van Nederland? Politiek, sociaal?

Fa: Zie ik positief.

Fr: En de groepsvorming en segregatie die je nu ziet?

Fa: Dat is mijn hoop; volgens mij stabiliseert zich dat wel.

Fr: De mogelijkheden zie jij?

Fa: Ja, kijk maar naar de mensen die zich nu zo langzamerhand gaan bemoeien met de politiek en de samenleving. Kijk naar de Iftarviering van laatst, de moskeeën zijn makkelijker te benaderen dan vroeger etc.

Volgens mij hebben moslims en niet-moslims in Nederland altijd gescheiden van elkaar geleefd. Alleen is het nu gewoon duidelijker dat het zo is. Nu zie je het aan de oppervlakte.

Het was gewoon dat groepen in de samenleving gescheiden van elkaar leefden.

Nu willen allochtonen deel uitmaken van de maatschappij en daardoor worden de verschillen zichtbaar.

We zijn nu weer bezig bij elkaar te komen, juist door alles wat de afgelopen tijd is gebeurd.

Ik zat laatst in de trein tegenover een Turkse en een Marokkaanse vrouw. Het was duidelijk te zien en te horen dat ze niet in Nederland waren geboren. Uit het gesprek ving ik op dat ze druk bezig waren met een opleiding.

Nou, dat had je vroeger niet! Die vrouwen zaten gewoon thuis met de kinderen. Je ziet toch dat allochtonen hun kansen beter benutten dan voorheen en zich bij de samenleving willen betrekken. Juist dát geeft ook de wrijving: we moeten gaan samenwerken, samenleven. (een soort relatie therapie in de samenleving)

Vroeger stond het allemaal vast: Surinamers in de Bijlmer, Marokkanen in West etc. Nu worden allochtonen en autochtonen bij elkaar gezet. Daardoor komen de conflicten omhoog maar eigenlijk waren ze er altijd al, onder de oppervlakte.

Ik hoop dat we naar elkaar toegroeien. Ik probeer er positief tegenaan te kijken.

Mensen als Wilders, ach, die zullen ook hun rol hebben.

Ik herinner me nog de periode met Janmaat.

Fr: Oef! Nou, die was echt heel racistisch hoor!

Fa: Ja maar op de een of andere manier werd er niet naar hem geluisterd. De situatie was veiliger. Mensen herkenden zich niet in wat hij zei.

Maar nu herkennen veel mensen zich wél in wat Wilders zegt!

Fr: Goede analyse……dat zou heel goed kunnen.

Fr: Ik wil je bedanken Fatima.

Fa: Graag gedaan, vond het leuk!