EIPHNH
Dialoog met Adil.
Adil werkt als medewerker Burgerzaken bij een van de Amsterdamse stadsdelen, Adil is een collega van Freddy.
Freddy (F): Je bent van Marokkaanse afkomst?
Adil (A): Ik ben van Marokkaanse afkomst, in Nederland geboren en opgegroeid.
F: En je ouders?
A: Die zijn al heel lang in Nederland. Mijn vader is midden jaren zeventig naar Nederland gekomen. Mijn ouders zijn in 1977 getrouwd en ik ben drie jaar later geboren.
F: Zijn je ouders in Nederland getrouwd?
A: Nee, in Marokko. Mijn vader was al hier, heeft mijn moeders hand gevraagd in Marokko en toen zijn ze samen hiernaartoe gekomen.
F: Hoe groot is jullie gezin?
A: In totaal negen, inclusief mijn ouders. Ik ben de oudste. Ik heb nog zes broers en zussen. Ik word zondag 23 maart 28 jaar.
F: Een Ram. Je hebt een heel energiek en impulsief voorkomen, dus in dat opzicht klopt het wel vind ik.
Ben je ook in Amsterdam geboren?
A: Ja, in De Baarsjes. Daar ben ik opgegroeid. Ik heb op de christelijke Dr. De Visser School gezeten.
We zijn daarna verhuisd naar Geuzenveld. Nu wonen we sinds een jaar in Osdorp. Althans, ik woon op mezelf hoor, maar mijn familie woont nu ook in Osdorp net als ik.
F: Hoe lang woon je al alleen?
A: Dit wordt mijn derde jaar.
F: Bevalt dat?
A: Jawel maar ik ben natuurlijk de drukte om me heen gewend met zo'n groot gezin. Het is heel anders. Ik kan nu wel makkelijk de drukte opzoeken. Mijn familie woont dichtbij.
F: Je vertelt net dat je op de Dr. De Visserschool hebt gezeten. Waar heb je je middelbare schoolopleiding gedaan?
A: Het Calvijn.
F: Waar is dat?
A: Hier in Slotervaart, aan de overkant!
Mijn vader heeft me op een gegeven moment daar vanaf gehaald want hij vond dat er teveel hangjongeren etc. waren en dat vond hij een slechte invloed voor mij.
Toen ben ik naar het Calandlyceum in Osdorp gegaan. Daar heb ik mijn opleiding voltooid.
F: Wat voor opleiding heb je gedaan?
A: MBO, administratief. Dat vond mijn vader de beste keuze, je weet wel, in pak naar kantoor en zo *lacht*! Zo dacht men vroeger.
F: Ben je tevreden met de opleiding die je hebt gedaan?
A: Ik ben wel tevreden maar ik had liever wat meer eigen inbreng in mijn keuze gehad.
F: Als je de keuze wél had gehad, wat had je dan gedaan?
A: Dat weet ik eigenlijk niet hoor. Het gaat meer om het idee dát ik een keuze heb of zou hebben.
Mijn ouders wilden ongetwijfeld het beste voor mij, dus dat is verder OK.
Als je ouder wordt kun je alsnog je eigen richting bepalen.
F: Want nu zit je weer op school, toch, naast je werk?
A: Ja, ik doe de opleiding tot allround medewerker burgerzaken (AAB, Algemeen Ambtenaar Burgerzaken). Deze opleiding duurt een jaar. Als het goed is ben ik in juni 2008 klaar. Ik heb dan de bevoegdheid om huwelijken te sluiten, meer inhoudelijk werk te doen. Dat kan nu nog niet.
F: Dat frontoffice werk is naar ik zo inschat inderdaad wat onder jouw niveau, dus het is goed dat je deze opleiding bent gaan doen.
Je vindt het werk ook leuk om te doen?
A: Jazeker!
F: Wat vind je er leuk aan?
A: De contacten met klanten. Ik ga graag met mensen om.
F: Klopt, dat weet ik. Die interactie met anderen heb je nodig?
A: Ja, precies.
Daarom denk ik dat politiek ook wat voor mij is (Adil is actief in de Partij van de Arbeid, F). Je hebt dan toch met mensen te maken.
F: Én jij bent iemand die vlot en makkelijk praat, dat moet je ook laten meewegen. Dat kan niet iedereen; gelijk zeggen wat je bedoelt.
F: Ik ben zelf niet in Amsterdam geboren en opgegroeid, jij wel. Wat vind je van deze stad?
A: Ik woon hier graag. Ik zou nergens anders willen of kunnen wonen.
F: Nee?
A: Ik heb een neefje in Roosendaal (NB). Daar ben ik wel eens op bezoek geweest, een weekend. Vond er niets aan. Ik zei tegen hem dat hij in het vervolg maar naar mij toe moest komen. Ik ben gewend aan alle faciliteiten in Amsterdam: even wat te eten halen laat in de avond of 's avonds wat extra beltegoed halen, dat kan hier allemaal maar daar is alles om zes uur dicht!
F: Het katholieke zuiden, daar kom ik ook vandaan, ik weet wat je bedoelt.
A: Er wonen ook heel weinig allochtonen. Het is veel “witter”. Ik kon bij mijn neefje duidelijk in zijn manier van praten en zijn accent horen dat hij in Brabant woont.
Hij is nog niet eens tien jaar in Nederland, kun je nagaan hoe snel zo'n ontwikkeling gaat.
F: Ja, je wordt gewoon beïnvloed door je omgeving, is heel menselijk. Heb jij dat ook, dat je wordt beïnvloed door de Amsterdamse mentaliteit en manier van spreken?
A: Ja, zeker!
F: Fatima A komt ook uit Amsterdam, die heeft ook een hoofdstadmentaliteit net als jij, kun je duidelijk merken, grappig is dat.
Vind je Amsterdam veilig?
A: Ja hoor. Ik zie wel eens wat jongens op straat hangen en dan stap ik op ze af. Ik vraag dan gewoon: “Wat doen jullie hier? Ga naar school of voetballen, doe wat!” Dan zeggen ze soms wel wat terug maar goed, ik ben zelf ook jong geweest.
F: En dan heb je het over jongens van een jaar of 14-15?
A: Ja, zoiets, de “stoere” jongens.
F: Maar ja, soms staan mensen natuurlijk gewoon op straat en doen verder niks. Dat is toch OK?
A: Ja, maar ik zou mijn kinderen nooit zo opvoeden! Écht niet.
F: Nou ja, jij mocht het van je vader ook niet, rondhangen op straat.
A: Nee, hij was heel streng. Vroeger moest ik meteen van school naar huis toe komen. Ik kreeg bijlessen, Arabische les.
F: Oh, dat is wel goed!
A: Ja, alhoewel, elke dag was wel een beetje veel. De weekenden was voldoende geweest, maar goed, het is verder prima gegaan.
F: Tja, alles staat of valt toch met je opvoeding.
A: Ja maar over die jongens die op straat rondhangen; als je ouder wordt kun je zelf toch ook een beetje nadenken?
F: Dat doen veel van die jongens ook, daar ben ik van overtuigd, alleen, die zie je natuurlijk niet *lacht*!
F: Over geloof en religie. Jij bent moslim?
A: Inderdaad, al hamdu lillaah (“Lof zij God”, F) *lacht*
F: *lacht* Ik weet zelf wel wat over de islam. Ik heb meer een taalkundige achtergrond maar heb natuurlijk ook islamitische geschiedenis gehad en de Koran gelezen.
Hoe beleef jij je geloof?
A: Het betekent heel veel voor mij. Mensen zien dat niet echt aan mij op het eerste gezicht. Ze zien bijvoorbeeld dat ik rook.
F: Roken is toch niet haraam (verboden, F) maar makruh (ongewenst, F)?
A: Ja, dat klopt. Maar God heeft ons een gezond lichaam gegeven en je moet ook terug met een gezond lichaam als je deze aarde verlaat. Op basis daarvan zeg ik tegen mezelf dat het eigenlijk verboden is. Onafhankelijk van datgene wat de ene of de andere imam (geestelijk leider, F) erover zegt. God heeft ons het verstand gegeven om zelfstandig te kunnen nadenken.
Voor mij is mijn geloof het fundament waarop mijn leven is gebaseerd. Zonder mijn geloof heb ik geen identiteit, voel ik me niemand. Het is mijn leidraad om dingen te bereiken in mijn leven. Ik kan op God terugvallen, God om vergiffenis vragen. Het is moeilijk om uit te leggen……
F: Ik begrijp je wel hoor. Bedoel je dat de regelgeving vanuit de islam een leidraad is voor jou?
A: Ja, dat ook. Maar ik zeg altijd dat ik natuurlijk niet het geloof nodig heb om te weten dat je bijvoorbeeld niet mag stelen. Dat weten we allemaal, ook een ongelovige weet dat. Voor mij is het geloof de basis en de garantie voor persoonlijke groei, om verder te komen. Ik weet dat ik me beter voel als ik de Koran lees, in moeilijke tijden, dan voel ik me beter. Ik lees elke avond de Koran. Ik kende dertig ahzaab (ahzaab is het meervoud van hizb, een cluster van een aantal hoofdstukken (sourah's) uit de Koran. Een sourah is weer opgebouwd uit aayah's, verzen, F) uit de Koran bijna vlekkeloos.
F: Hizb betekent toch ook politieke partij??
A: Ja *lacht* maar dat bedoel ik niet!
Heel veel is nu verwaterd. Ik leerde de delen echt uit mijn hoofd, zonder werkelijk begrip.
F: Ik kan me voorstellen dat het lezen van de Koran rust en balans geeft, een verbondenheid met God.
F: Bid jij ook elke dag?
A: Ja.
F: Vijf keer?
A: Ik ben daarmee begonnen en ik probeer me zoveel mogelijk aan de tijden te houden. Ik bid wel vijf keer per dag maar het lukt me niet altijd om me exact aan de tijden te houden, in verband met mijn werk aan de balie.
F: Het lijkt me lastig want je moet hier de hele tijd op je horloge kijken. Er is geen muezzin die oproept tot het gebed, bijvoorbeeld. Dat is veel makkelijker.
Als ik het zo hoor, speelt het geloof een grote rol in jouw leven.
A: Ja, ik zal bijvoorbeeld ook altijd zaqaat (aalmoes, een van de vijf zuilen van de islam, F) geven als ik zie dat iemand arm is of geld nodig heeft. Anders voel ik me niet prettig.
Vrienden maken daar wel eens opmerkingen over.
F: Ja, ik zit zo ook in elkaar. Ik geef gewoon wat ik kan missen en vrienden of bekenden zeggen dan ook: “Man hou een keer op, die vent zit daar elke week” etc.
Ik heb van veel moslim-collega's en vrienden hetzelfde gehoord: het zorgen voor anderen is heel essentieel.
A: Ja, wat ik vandaag heb, kan ik morgen weer kwijt zijn. Zoveel mogelijk delen met anderen. Geld zit niet in mijn hart. Ik heb een gat in mijn hand *lacht*!
Er wordt vaak tegen me gezegd dat ik te naïef ben en dat ik moet uitkijken dat er geen misbruik van wordt gemaakt. Dat gebeurt natuurlijk wel eens.
F: En dan? Draai je je dan om en je bent het vergeten?
A: Ja, ik vergeet heel snel maar het gebeurt me dan geen tweede keer. Ik laat me niet gebruiken.
F: Je kunt je in onze samenleving niet veroorloven om naïef te zijn. En dat terwijl naïviteit een heel goede eigenschap is. Er is niks mis mee.
A: Nee, Fred, ik ben echt té naïef vaak.
F: Wat bedoel je? Je vertrouwt mensen heel snel?
A: Precies, als ik iemand net heb leren kennen ga ik er niet vanuit dat hij “streken” heeft. Ik ben zelf ook niet zo.
F: Dat klopt, we denken vaak dat anderen dan precies zo zijn als wij, maar dat is dus niet zo.
A: Ik zoek niet het slechte in iemand, maar ik ga van het goede uit. Soms word je dan teleurgesteld. Dat hoort erbij. Niet bij stilstaan maar doorgaan met leven.
F: Dus je leeft heel erg in het NU.
A: Ja, zeker.
F: Heb jij op dit moment een relatie?
A: Ik ben op 23 maart 2006 getrouwd. Dat heeft helaas maar een jaar geduurd. Ik had met haar in totaal een relatie van acht jaar.
F: *geschokt* Zo…….!
A: Zij was zeventien en ik negentien toen we elkaar leerden kennen. Kan ik me nog goed herinneren.
F: Zij woonde in Nederland?
A: Ja, ze werkte in een supermarkt waar ik avondchef was. We kregen een relatie. Deze is helaas stuk gegaan.
F: Geen kinderen?
A: Nee hoor. We waren op papier getrouwd en afgelopen zomer zou de officiële bruiloftsviering plaatsvinden. Die is uiteraard niet doorgegaan.
F: Jullie zijn nu gescheiden neem ik aan……
A: Ja, scheiden mag wel binnen de islam maar het is wel een kwalijke zaak.
F: OK, maar als het niet anders kan, mág het toch wel binnen de islam?
A: Ja, dat is ook zo. Maar het is wel erg.
F: Die scheiding, hoe lang is dat nu geleden?
A: Volgens de Nederlandse wet zijn we vier maanden gescheiden.
F: Dat is nog heel kort!!
A: Het is een proces. Het Marokkaanse huwelijk moet ook nog worden ontbonden. Dat kan alleen daar.
F: Mensenlief zeg……! *stilte*
A: Ik heb het er heel moeilijk mee gehad maar het gaat beter. Door schade en schande word je wijzer……….
Acht jaar geïnvesteerd in….niets. Maar ik begin nu steeds beter te begrijpen waarom onze relatie wellicht haraam is (niet bestemd voor elkaar, F). Alles gebeurt met een reden.
F: Dat denk ik ook. Die laatste gedachte zal je redden. Je kunt natuurlijk zeggen dat je spijt hebt van bepaalde gebeurtenissen in je leven maar uiteindelijk hebben al die gebeurtenissen en besluiten je gemaakt tot wie je nu bent.
A: Ja, precies!
In mijn ogen was zij de ideale vrouw, goed opgeleid, dezelfde opvattingen over de islam, geen domme meid. Maar het heeft niet zo mogen zijn.
Ik ben op dit moment niet op zoek naar een ander. Dat kan ik ook niet.
F: Dat zou ook wel erg snel zijn. Je zit middenin een verwerkingsproces. Dat heeft tijd nodig. Je hebt anders kans dat je de pijn van deze relatie “meeneemt” naar de nieuwe relatie.
A: Ik doe het nu ook anders. Als ik een meisje leer kennen zal ik haar twee keer mee uit vragen en als we elkaar liggen zal ik haar ten huwelijk vragen. Niet meer zo'n lange relatie vooraf.
F: Dat kan ik goed begrijpen. Je hebt een slechte ervaring. Daar moet je wel mee uitkijken! Ga nu niet denken dat het altijd zo gaat……….dat moet je er ook van leren, van deze ervaring.
A: *denkt na*…….ja, dat is zo.
F *moeite met overstappen op ander onderwerp* Over je sociale leven, Adil. Ben jij iemand met een uitgebreide vriendenkring? Ga je veel uit etc.?
A: Het laatste jaar ben ik niet meer uitgegaan, vroeger wel. Ik ben behoorlijk veranderd.
F: Vroeger ging je wel stappen?
A: Jazeker!
Mijn ex-vrouw was iemand die heel veel bezig was met de toekomst. Ik ben door haar heel erg veranderd.
We hebben vaak gesproken over uitgaan, maar ook over roken. Ze wilde heel graag dat ik zou stoppen met roken bijvoorbeeld. Ze had natuurlijk gelijk, daar wil ik ook helemaal niet over discussiëren.
Ze heeft me wakker gemaakt.
F: Als je nu naar je leven kijkt? Je vrienden, de mensen waar je mee omgaat?
A: Ik heb een heel goede vriendschap met een Spaanse jongen die ook in Amsterdam woont.
Eigenlijk heb ik in totaal vier echte vrienden; drie Marokkanen en een Spanjaard.
F: Wat doe je dan zoal? Wat drinken, eten, dat soort dingen?
A: De film, de zwarte markt, eten, bij elkaar op bezoek, naar de moskee.
Ik ken verder wel heel veel mensen. Ik ben continu mensen op straat aan het groeten.
F: Maar dat zijn dan meer kennissen.
A: Ja, inderdaad.
F: Wat zijn dingen die je graag in je vrije tijd doet?
A: Film kijken en lezen. Ik ben vroeger nooit een lezer geweest maar nu wel!
F: Heeft ook met leeftijd te maken.
A: Een vriend van mij, taxichauffeur, heeft me attent gemaakt op die grote bibliotheek bij het Centraal Station.
Ik ga daar zó vaak heen! Ik lees van alles, vooral het laatste jaar.
F: Wat vind je dan interessant om te lezen, wat voor genre?
A: Wetenschap. Denken, analyses maken, logica.
F: Leuk!
F: Je collega's. Hoe ga je daar mee om?
A: Ik ga met mijn huidige collega's niet om buiten het werk.
F: Is dat uit principe?
A: Nee hoor, helemaal niet! Ik zit zo niet in elkaar, als iemand me uitnodigt voor een drankje, natuurlijk ga ik dan gewoon op de uitnodiging in.
We hadden laatst een etentje met de afdeling, in de stad. Vond ik erg gezellig. Dat wil ik best vaker doen.
Mensen vonden me heel gezellig. *lacht*
F: Nou ja! Dat weten ze toch ook wel? Dat ben je op je werk toch ook? Zo ken ik je ook.
F: Over je toekomst, je dromen, je ambities. Kun je daar iets over delen?
A: Mijn allergrootste droom is met mijn kind, als het twee of drie jaar oud is, en met mijn vrouw, naar Mekka gaan (voor de Pelgrimstocht, F)!
F: Wat mooi is dat!
A: Ik was vroeger materialistischer dan nu.
F: Je vindt nu andere dingen belangrijk. Dat betekent dat je afstand hebt genomen van materialisme, dat je spirituele ontwikkeling in gang is gezet.
A: Ik heb alles al gehad en gezien. Ik ben uitgekeken op materialisme.
F: Je carrière?
A: Politiek!
En later, maar dat is echt als ik wat ouder ben, een eigen bedrijf.
F: Wat voor eigen bedrijf?
A: Ik wil iets doen voor armen, voor kansloze mensen.
F: OK. Dus niet commercieel? Iets voor een ander doen.
A: Precies.
F: Dat zie ik je zeker doen.
F: In hoeverre volg jij de media?
A: Ja, ik lees elke dag de krant, kijk naar het journaal.
Mijn favoriete programma is “Pauw en Witteman”.
F: Past ook allemaal bij je politieke interesse natuurlijk.
Wat vind je van de berichtgeving?
A: Er wordt veel opgeblazen, zoals met Wilders.
Ik moet echt lachen om Wilders. Ik kan hem niet serieus nemen.
Natuurlijk word ik wel boos als hij de Profeet beledigt maar die film over de islam………..hij weet niets over de islam!
Wat ik wel kwalijk vind is dat hij mensen beïnvloedt die niets weten over de islam en die krijgen dan een verkeerd beeld.
F: Ja, precies. Kijk, het is allemaal heel grappig dat mensen roepen “Knuffel Wilders”. Maar aan de andere kant is het niet zo “grappig” als je ziet wat voor invloed hij heeft.
Mij beïnvloedt hij niet omdat ik al iets weet over de islam maar mensen die niets van dit geloof weten?
A: Ja, ik denk dat zijn angst of afkeer van de islam te maken heeft met een gebeurtenis van vroeger, zoiets.
F: Zou kunnen. Maar hij speelt wel slim in op allerlei ontwikkelingen in de samenleving.
A: Én hij houdt van media-aandacht.
F: Ja, maar wel ten koste van velen…………
A: Af en toe vind ik wel dat moslims gewoon eens anders moeten reageren op dit soort zaken.
F: Wat bedoel je dan?
A: Positiever.
F: Ook op een anti-islam film?
A: Ja, vind ik wel. Iedereen mag binnen bepaalde grenzen zeggen wat hij wil, zolang er respect is.
F: Wat hij doet is toch helemaal niet respectvol??
A: Nee, maar wij moeten juist laten zien hoe het wél moet! Als hij ons, moslims, agressief noemt, moeten wij niet agressief reageren, juist niet!
F: Dat zie je goed, denk ik. Het is bijna een natuurwet: als je agressie ontmoet en je reageert daarop met agressie, dan escaleert het conflict. Dat is bekend, ook uit de geschiedenis.
Jij zegt nu dat je juist niet zo moet reageren. Dat je het “door je heen” moet laten gaan, alsof het je niet raakt.
A: Natuurlijk doet het me wat als iemand mijn geloof, de Profeet, of welke godsdienst dan ook, aanvalt.
F: Ja, als iemand ineens spotprenten gaat maken van Jezus Christus, ben ik ook niet blij, eerlijk gezegd. Dat heeft toch niets meer met vrijheid van meningsuiting te maken??
Idioot dat iedereen maar van alles mag roepen in dit land! Natuurlijk moet je niet zomaar alles kunnen roepen.
A: Vrijheid van meningsuiting betekent dat je inderdaad alles mag zeggen wat je wilt maar altijd met respect voor anderen.
F: Juist! Het is nergens voor nodig om anderen te grond in te trappen. Wat heb je er nu aan als je mensen alleen maar in de verdediging drijft??
A: Wilders is toch politicus? Waarom maakt hij dan films? Laat hij komen met oplossingen voor de problemen.
F: Wilders is ook de enige politicus die niet in discussie gaat met anderen over zijn standpunten.
A: Maar dat wíl hij ook niet.
F: Wat betekent discriminatie voor jou?
A: Ik heb me nooit gediscrimineerd gevoeld.
Mensen nemen je zoals je jezelf opstelt, zoals je je presenteert.
F: Er gaat een ongelooflijke kracht uit van iemand die volledig zichzelf is.
A: Precies, ik ga me niet anders gedragen dan ik ben. Ik heb één gezicht.
F: Wat is de definitie van discriminatie voor jou?
A: Het buitensluiten van bepaalde groepen, puur op grond van afkomst of geloof.
F: Vind jij Nederland tolerant?
A: Ik vind Nederland een mooi land. Allerlei verschillende culturen, de vrijheid van geloof.
Iedereen heeft hier een eigen plek. Daar mogen we trots op zijn.
De wereld is van God en iedereen mag leven waar hij wil maar de realiteit is natuurlijk anders.
Nederland is een voorbeeld voor alle andere landen op de wereld. Zoveel verschillende nationaliteiten.
F: Klopt, ik geloof dat je in Amsterdam alleen al 184 verschillende nationaliteiten hebt.
Is heel interessant natuurlijk. Dat maakt Nederland divers en kleurrijk.
Er zijn ook mensen die zeggen dat het met de Nederlandse tolerantie wat minder gaat?
A: Het wordt nu normaal gevonden dat je iemand mag beledigen. Vind ik geen goede ontwikkeling.
F: Ik ook niet.
A: Kijk maar naar Wilders. Vroeger had je toch…hoe heet hij ook alweer?
F: Janmaat bedoel jij. Maar dat is wel iets anders hoor! Janmaat was overduidelijk racistisch en dat werd hem heel erg kwalijk genomen.
Wilders is dat misschien ook wel maar het is bij hem veel subtieler en dus gevaarlijker. Wilders is niet zomaar een ultrarechtse politicus, was het maar waar. Hij heeft meer invloed dan Janmaat!
F: De toekomst van Nederland?
A: Ik denk dat uiteindelijk veel meer mensen de islam zullen gaan leren kennen, vooral omdat het zo'n hot item is. Dit zal tot resultaat hebben dat we beter met elkaar kunnen samenleven.
Mensen zullen naar elkaar toe groeien.
Bijvoorbeeld: veel mensen denken dat moslima's een hoofddoek dragen omdat ze worden gedwongen. Dat is niet de bedoeling. Het dragen van een hoofddoek moet volledig vrijwillig zijn en is een zaak tussen die vrouw en God, anders niet.
Mijn – inmiddels ex- - vrouw vroeg mij ook waarom ik niet wilde dat zij een hoofddoek droeg maar ik had daar nooit iets over gezegd. Ik wilde dat best maar het besluit moest uit haarzelf komen en niet uit mij.
In de islam zijn man en vrouw gelijk. Ik kan haar niet dwingen, alleen adviseren.
We leven nu in 2008: natuurlijk is het niet meer zo dat de vrouw thuisblijft en de man werkt! Dat was vroeger wel zo maar dat was meer onwetendheid, dat heeft niets met de islam te maken.
Je kunt niet met elkaar leven in een relatie als je elkaar niet gelukkig maakt.
F: Heel erg bedankt voor dit gesprek Adil!
A: Graag gedaan.